یازده میلیون زندگی از دست رفته در سال: نیاز فوری به اقدام در مراقبتهای عصبی
مقدمه
سازمان بهداشت جهانی (WHO) هشدار فوری در مورد وضعیت جهانی مراقبتهای عصبی صادر کرده است. در حال حاضر، کمتر از یک سوم کشورها در سراسر جهان سیاست ملی برای مقابله با بار رو به افزایش اختلالات عصبی پیادهسازی کردهاند. این اختلالات مسئول بیش از ۱۱ میلیون مرگ سالانه هستند. آخرین گزارش وضعیت جهانی نورولوژی نشان میدهد که شرایط عصبی اکنون بیش از ۴۰٪ از جمعیت جهانی را تحت تأثیر قرار میدهد و بیش از ۳ میلیارد نفر را درگیر کرده است.
اختلالات عصبی و تأثیر جهانی
تا سال ۲۰۲۱، ده اختلال عصبی برتر که به مرگ و ناتوانی کمک میکنند شامل سکته مغزی، انسفالوپاتی نوزادی، میگرن، بیماری آلزایمر و دیگر دمانسها، نوروپاتی دیابتی، مننژیت، صرع ایدیوپاتیک، عوارض عصبی مرتبط با تولد زودرس، اختلالات طیف اوتیسم و سرطانهای سیستم عصبی هستند. این شرایط به طور جمعی یک چالش بزرگ بهداشت عمومی را نشان میدهند که نیاز به توجه فوری دارد.
تفاوت آشکاری در دسترسی به مراقبتهای عصبی بین کشورهای کمدرآمد و پردرآمد وجود دارد. کشورهای کمدرآمد بیش از ۸۰ برابر کمتر از همتایان پردرآمد خود نورولوژیست دارند. این کمبود با نبود برنامههای ملی، بودجه و نیروی کار در بسیاری از کشورهای کمدرآمد و متوسط برای مقابله مؤثر با این مسائل تشدید میشود. سازمان بهداشت جهانی خواستار اقدام فوری، مبتنی بر شواهد و هماهنگ جهانی برای اولویت دادن به سلامت مغز و گسترش دسترسی به مراقبتهای عصبی است.
فراخوان اقدام WHO
دکتر جرمی فارار، معاون مدیرکل WHO، بر نیاز حیاتی به بهبود خدمات بهداشتی برای افراد با شرایط مغزی تأکید کرده است. او اشاره کرد که بسیاری از اختلالات عصبی قابل پیشگیری یا درمان مؤثر هستند، اما خدمات برای اکثریت، بهویژه در مناطق روستایی و محروم، دستنیافتنی باقی میمانند. در این مناطق، افراد اغلب با انگ، طرد اجتماعی و سختی مالی روبرو هستند. دکتر فارار خواستار تلاشهای جمعی برای اولویت دادن به سلامت مغز شد و تأکید کرد که باید بودجه و توجه لازم به آن داده شود.
یافتههای کلیدی گزارش
گزارش چندین یافته نگرانکننده را برجسته میکند:
- تنها ۵۳٪ از کشورهای عضو WHO (۱۰۲ از ۱۹۴ کشور) دادههایی به گزارش ارائه دادهاند که نشاندهنده توجه محدود به نورولوژی است.
- تنها ۳۲٪ از کشورهای عضو (۶۳ کشور) دارای سیاست ملی برای مقابله با اختلالات عصبی هستند و تنها ۱۸٪ (۳۴ کشور) گزارش میدهند که بودجه اختصاصی برای این مسائل دارند.
- سیستمهای بهداشتی که فاقد چارچوبهای سیاستی قوی هستند، همچنان پراکنده، کممنابع و ناتوان در پاسخگویی به نیازهای بیماران و خانوادهها باقی میمانند. در حالی که کمپینهای آگاهی عمومی و تلاشهای مدافعهگری پیشرفت میکنند، هنوز فضای زیادی برای بهبود در کاهش انگ، تسریع اصلاحات و اطمینان از دریافت مراقبت و شناسایی لازم برای میلیونها نفر وجود دارد.
خدمات اساسی اغلب برای اکثر مردم دستنیافتنی است. تنها ۲۵٪ از کشورهای عضو (۴۹ کشور) اختلالات عصبی را در بستههای مزایای پوشش بهداشتی همگانی خود گنجاندهاند. خدمات حیاتی مانند واحدهای سکته مغزی، نورولوژی کودکان، توانبخشی و مراقبت تسکینی اغلب کمبود دارند یا در مناطق شهری متمرکز هستند، و جمعیت روستایی و محروم را بدون دسترسی به مراقبتهای نجاتدهنده و حفظکننده زندگی رها میکنند.
گزارش کمبود شدید متخصصان بهداشتی واجد شرایط را نشان میدهد، بهطوری که کشورهای کمدرآمد با کمبود تا ۸۲ برابر کمتر نورولوژیست به ازای هر ۱۰۰٬۰۰۰ نفر نسبت به کشورهای پردرآمد مواجه هستند. این کمبود به این معناست که برای بسیاری از بیماران، تشخیص بهموقع، درمان و مراقبت مداوم بهسادگی دستنیافتنی است.
شرایط عصبی اغلب نیاز به مراقبت مادامالعمر دارند. با این حال، تنها ۴۶ کشور عضو خدمات مراقبتی ارائه میدهند و تنها ۴۴ کشور عضو حفاظتهای قانونی برای مراقبان دارند. در نتیجه، مراقبان غیررسمی—که اغلب زنان هستند—بدون شناسایی یا حمایت باقی میمانند، نابرابریهای اجتماعی را تقویت کرده و فشار مالی قابلتوجهی بر خانوادهها وارد میکنند.
سیستمهای اطلاعات بهداشتی ضعیف و کمبود مزمن بودجه برای پژوهش—بهویژه در کشورهای کمدرآمد و متوسط—تصمیمگیری مبتنی بر شواهد را محدود کرده و از طراحی سیاستهای مؤثر در مورد اختلالات عصبی جلوگیری میکنند.
نقشه راه برای اقدام
در پاسخ به این چالشهای رو به رشد بهداشت عمومی، کشورهای عضو برنامه اقدام جهانی بینبخشی در مورد صرع و دیگر اختلالات عصبی را در سال ۲۰۲۲ به تصویب رساندند. این برنامه هدف دارد بار و تأثیر شرایط عصبی را با ارائه نقشه راهی به کشورها برای تقویت اولویتبندی سیاستها، اطمینان از مراقبت بهموقع و مؤثر، بهبود سیستمهای داده و مشارکت افراد با تجربه زندگی در شکلگیری سیاستها و خدمات فراگیرتر کاهش دهد.
بدون اقدام قاطع، بار اختلالات عصبی همچنان افزایش خواهد یافت و نابرابریهای بهداشتی جهانی را تشدید خواهد کرد. WHO از دولتها میخواهد:
- اختلالات عصبی را از طریق رهبری جسورانه و سرمایهگذاری پایدار به اولویت سیاستی تبدیل کنند.
- دسترسی به مراقبتهای عصبی را از طریق پوشش بهداشتی همگانی و تقویت سیستم بهداشتی گسترش دهند.
- سلامت مغز را در طول زندگی با اقدام هماهنگ بینبخشی که عوامل خطر و محافظتی کلیدی را هدف قرار میدهد، ترویج دهند.
- سیستمهای داده و نظارت را برای تصمیمگیری مبتنی بر شواهد و پاسخگویی تقویت کنند.
نتیجهگیری
گزارش وضعیت جهانی نورولوژی ارزیابی جامعی از پاسخهای کشورها به شرایط عصبی ارائه میدهد و مبنایی برای نظارت بر پیشرفت تحت برنامه اقدام جهانی بینبخشی در مورد صرع و دیگر اختلالات عصبی تعیین میکند. این ابتکار هدف دارد سلامت مغز را بهبود بخشد و نابرابریها را کاهش دهد، اطمینان حاصل کند که همه افراد به مراقبت و حمایتی که نیاز دارند دسترسی دارند. فراخوان اقدام WHO نیاز فوری به همکاری جهانی و سرمایهگذاری در سلامت عصبی را برجسته میکند تا از دست رفتن بیشتر زندگی جلوگیری کرده و کیفیت زندگی میلیونها نفر را که تحت تأثیر این شرایط هستند، بهبود بخشد.