پدیدارشناسی بر اساس یک خطاست
دیدگاه شخصی: پدیدارشناسی از روش اصلی خود جدا شده است.
میشل فوکو به فرضیات ناخودآگاهی که دانش را در یک دوره خاص تعریف میکنند به عنوان «اپیستمهها» اشاره کرد. برای من، یک تغییر پارادایم مهم در تمدن غربی در آغاز قرن بیستم رخ داد که در زمینههای مختلفی مانند فیزیک، هنر، موسیقی، ادبیات، روانشناسی و فلسفه مشهود بود. این تغییر نشان داد که آنچه نیچه قبلاً اشاره کرده بود: باور ما به عینیت علم با ایمان ما به دین همپایه است.
به تغییراتی که در یک نسل اتفاق افتاد توجه کنید:
- هایزنبرگ نشان داد که مشاهده یک ذره آن را تغییر میدهد.
- شرودینگر آزمایش فکری خود را معرفی کرد که در آن گربهای در جعبه همزمان زنده و مرده است تا زمانی که مشاهده شود.
- پیکاسو و براک اشیاء را از چندین دیدگاه به طور همزمان نقاشی کردند.
- دوچامپ در اثر خود «برهنهای که از پله پایین میآید» حرکت را به عنوان موضوع به تصویر کشید.
- پروست در کتاب «در جستجوی زمان از دست رفته» نشان داد که حافظه یک بازسازی است نه صرفاً بازیابی.
- اثر «بهار مقدس» استراوینسکی با حذف مرکز تونال که موسیقی غربی را برای قرنها ساختار داده بود، جنجال به پا کرد.
- تکنیک دوازدهنتی شوئنبرگ همه نتها را به طور مساوی رفتار کرد و نت مرکزی را حذف کرد.
- فروید نشان داد که خودآگاهی تنها بخشی از آنچه ما را تحت تأثیر قرار میدهد است و مفهوم ناخودآگاه را با سرکوبها و انگیزههایش ساخت.
این دوره به سمت دوری از اپیستمه عینیت حرکت کرد.
ادموند هوسرل، بنیانگذار پدیدارشناسی، ادعا کرد که دانش نمیتواند ناظر را نادیده بگیرد. برخلاف روش تجربی عصر روشنگری، هوسرل بر نقش ادراککننده تأکید کرد، مفهومی که هنرمندان و موسیقیدانان قبلاً آن را درک کرده بودند. روش هوسرل شامل «براکتگذاری» فرضیات برای توصیف آنچه در آگاهی ظاهر میشود قبل از تفسیر نظری بود، با در نظر گرفتن ساختار خود ادراک.
با این حال، اصطلاح «پدیدارشناختی» از ریشههای روششناختی خود دور شده و اکنون اغلب نشانهای از تواضع معرفتی بیاساس است. فلسفه یک بینش را به یک کلمه تبدیل کرد، نشان میدهد که یک جایگزین ممکن است، اما هر تحلیلی ذاتاً شامل یک ناظر انسانی است. همانطور که دریدا اشاره میکند، زبان فقط به زبان بیشتری اشاره دارد و یک حلقه بینهایت ایجاد میکند.
هنگامی که محققان ادعا میکنند «تحلیل پدیدارشناختی» ارائه میدهند، ناخواسته استدلالهای خود را تضعیف میکنند. آنها میتوانند بگویند که «تحلیل انسانی» ارائه میدهند، زیرا تمام تلاشهای علمی و هنری ذاتاً پدیدارشناختی هستند. اگر همه چیز پدیدارشناختی است، پس هیچ چیز نیست. شاید وقت آن رسیده است که استفاده از این اصطلاح را بازنگری کنیم، نه به این دلیل که نادرست است، بلکه به این دلیل که بیمعنی شده است و نشاندهنده عدم تفکر انتقادی است که کاربران آن به اشتباه فکر میکنند در حال نمایش آن هستند.
منابع
- نیچه، فردریش. «دانش شاد: با پیشدرآمدی در قافیهها و ضمیمهای از آهنگها». ترجمه والتر کافمن، وینتیج بوکز، ۱۹۷۴.
- پروست، مارسل. «در جستجوی زمان از دست رفته» (۱۹۱۳–۱۹۲۷). فرانسه اصلی: À la recherche du temps perdu. ۷ جلد. پاریس: انتشارات گالیمار.
- فوکو، میشل. «نظم چیزها: باستانشناسی علوم انسانی» (۱۹۶۶). فرانسه اصلی: Les mots et les choses. پاریس: گالیمار. ترجمه آلن شریدان. نیویورک: راندوم هاوس، ۱۹۷۰.
- فوکو، میشل. «باستانشناسی دانش» (۱۹۶۹). فرانسه اصلی: L’archéologie du savoir. پاریس: گالیمار. ترجمه A. M. شریدان اسمیت. نیویورک: هارپر و رو، ۱۹۷۲.
- دریدا، ژاک. «درباره گراماتولوژی» (۱۹۶۷). ترجمه گایاتری چاکراورتی اسپیواک. بالتیمور: انتشارات دانشگاه جانز هاپکینز، ۱۹۷۶.