راهنمای جدید سازمان جهانی بهداشت: تا ۴۵٪ از خطر زوال عقل قابل پیشگیری یا تأخیر است
ژنو – سازمان جهانی بهداشت (WHO) راهنماییهای بهروزشدهای را منتشر کرده که هدف آن کاهش خطر افت شناختی و زوال عقل است. این راهنماییها توصیههای مبتنی بر شواهدی ارائه میدهند که به کشورهای مختلف کمک میکند تا از بروز یا تأخیر زوال عقل در طول زندگی افراد جلوگیری کنند.
زوال عقل وضعیتی است که از بیماریهای مغزی ناشی میشود و حافظه، تفکر و عملکرد روزانه را مختل میکند. در حال حاضر، بیش از ۵۷ میلیون نفر در سراسر جهان با زوال عقل زندگی میکنند و سالانه نزدیک به ۱۰ میلیون مورد جدید تشخیص داده میشود. بیماری آلزایمر شایعترین شکل زوال عقل است و ۶۰ تا ۷۰ درصد موارد را شامل میشود.
در حالی که هیچ درمانی برای زوال عقل وجود ندارد، تا ۴۵٪ از عوامل خطر آن قابل تغییر در نظر گرفته میشوند. این عوامل شامل سبک زندگی و عوامل محیطی مانند مصرف دخانیات و الکل، انزوای اجتماعی، بیتحرکی فیزیکی، آلودگی هوا و بیماریهای غیرواگیر (NCDs) مانند فشار خون بالا و دیابت میباشند. فراتر از پیامدهای بهداشتی، زوال عقل بر استقلال، کرامت و ایمنی فرد تأثیر میگذارد.
دکتر تدروس آدهانوم گبریسوس، مدیرکل سازمان جهانی بهداشت، تأکید کرد: "امروز بیش از هر زمان دیگری درباره عوامل خطر زوال عقل میدانیم و این راهنماییها آن دانش را به عمل تبدیل میکنند. کشورها اکنون توصیههای روشن و مبتنی بر شواهدی دارند که میتوانند بلافاصله برای حفاظت از سلامت شناختی افراد اجرا کنند."
کاهش خطر، پیشگیری از بیماری
راهنماییهای بهروزشده نشاندهنده پیشرفتهای قابل توجه در درک خطر زوال عقل از زمان توصیههای اولیه سازمان جهانی بهداشت در سال ۲۰۱۹ است. این راهنماییها توصیههایی برای مقابله با رفتارهای ناسالم، مدیریت شرایط پزشکی و کاهش مواجهه با عوامل محیطی که به افت شناختی و زوال عقل کمک میکنند، ارائه میدهند.
این راهنماییها برای کاهش خطر زوال عقل، به رفتارهای سالم و مداخلات سبک زندگی متعددی توصیه میکنند. این موارد شامل آموزش شناختی، تحریک شناختی و شرکت در فعالیتهای اجتماعی برای بزرگسالان با شناخت عادی یا اختلال شناختی خفیف است. چنین فعالیتهایی برای حفظ چابکی ذهنی و ارتباطات اجتماعی که برای سلامت شناختی حیاتی هستند، ضروری است.
علاوه بر این، راهنماییها مداخلاتی برای کاهش خطر بیماریهای غیرواگیر پیشنهاد میکنند. این موارد شامل افزایش فعالیت فیزیکی، ترک دخانیات، کاهش مصرف الکل، اتخاذ رژیم غذایی سالم و کاهش مواجهه با آلودگی هوا است. فعالیت فیزیکی منظم و رژیم غذایی متعادل به عنوان عناصر بنیادی در حفظ سلامت کلی و کاهش خطر زوال عقل تأکید میشوند.
مدیریت شرایط کاردیومتابولیک مانند فشار خون بالا، دیابت و کلسترول بالا نیز به عنوان استراتژی کلیدی در کاهش خطر زوال عقل برجسته شده است. استفاده از سمعک به عنوان بخشی از استراتژیهای جامع کاهش خطر توصیه میشود و به نقش سلامت حسی در عملکرد شناختی اذعان میشود.
راهنماییها از مصرف مکملهای ویتامینهای B و E، اسیدهای چرب امگا-3 چندغیراشباع (PUFA) و مولتیویتامینها/مواد معدنی در صورت عدم تشخیص کمبود، پرهیز میکنند. این توصیه بر اساس عدم وجود شواهد کافی است که نشان دهد این مکملها فوایدی دارند که از مضرات بالقوه آنها بیشتر است.
هزینه انسانی و اقتصادی
زوال عقل به طور قابل توجهی بر توانایی فرد برای زندگی مستقل، کار و عملکرد تأثیر میگذارد و بارهای زیادی بر خانوادهها و مراقبان میگذارد. این وضعیت منجر به زیان اقتصادی عمدهای میشود و سالانه حدود ۱.۳ تریلیون دلار به اقتصاد جهانی هزینه وارد میکند. حدود نیمی از این هزینه به مراقبتهای بدون دستمزد ارائه شده توسط خانوادهها و دوستان نسبت داده میشود که به پیامدهای اجتماعی و اقتصادی عمیق زوال عقل اشاره دارد.
درک عوامل خطر و اقدامهای پیشگیرانه میتواند سلامت و کیفیت زندگی را بهبود بخشد و به افراد امکان دهد تا زندگی طولانیتر، سالمتر و مستقلتری داشته باشند. با پرداختن به عوامل خطر قابل تغییر، افراد و جوامع میتوانند شیوع و تأثیر زوال عقل را کاهش دهند و در نهایت به جمعیت جهانی سالمتری منجر شوند.
راهنماییهای سازمان جهانی بهداشت فرصتی محوری برای کاهش بار زوال عقل در دهههای آینده از طریق یکپارچگی قویتر خدمات برای بیماریهای غیرواگیر، سلامت روان و سلامت مغز ارائه میدهند. با اجرای این توصیهها، کشورها میتوانند گامهای قابل توجهی در حفاظت از سلامت شناختی و بهبود بهزیستی جمعیتهای خود بردارند.