چرا دوگانگی بین رنج و تسریع مرگ وجود دارد؟
نکات کلیدی
- ترس وجودی از مرگ شامل نگرانیهایی درباره عدم وجود، جدایی و اهداف زندگی ناتمام است.
- اتانازی و خودکشی به کمک پزشک شامل ملاحظات اخلاقی، بالینی و قانونی میشود.
- رواندرمانی با کمک روانگردانها و تسکین تسکینی ممکن است راههای اخلاقی برای کمک به بیماران در مواجهه با مرگ باشند.
سالها مطالعه در زیستشناسی سرطان من را از مشاهده رنج بیماران سرطانی در بیمارستانها مصون نکرد. پدرم که عاشق زندگی بود، به سرطان مری دچار شد. پزشکان که از پیشبینی وضعیت او ناراضی بودند، پیشنهاد کردند بدون افشای شدت وضعیتش به خانه برود. در هفتههای آخر، او توانایی حرکت، خوردن و نوشیدن را از دست داد و روزهایی قبل از مرگش به حالت کما مانند رفت. اما لحظاتی قبل از مرگ، دستم را فشرد و تا پایان آگاهی خود را نشان داد.
یک سوال فلسفی: چرا باید بدون انتخاب رنج بکشیم؟
بیشتر موجودات زنده به طور غریزی به بقا تمایل دارند و از مرگ میترسند. ترس وجودی انسان از مرگ به آگاهی از فناپذیری مرتبط است، هرچند همه این را به یک اندازه تجربه نمیکنند. این ترس فراتر از ترس از درد یا مرگ است و شامل نگرانیهایی درباره عدم وجود، جدایی از عزیزان و اهداف زندگی ناتمام میشود. شواهد بالینی ترس از مرگ را به انواع مختلفی از شرایط روانی مرتبط میدانند، از جمله هیپوکندریا، اختلال هراس و اختلالات اضطرابی و افسردگی.
اضطراب وجودی مرگ مدتهاست که موضوع تحقیق فلسفی بوده است: آیا حق داریم فرزندانی به جهان بیاوریم که مرگ در آن اجتنابناپذیر است؟ در حالی که از مباحث فلسفی اجتناب میکنیم، این دیدگاه بر حقوق بیماران با بیماریهای شدید و دردناک تأکید دارد. این بیماران اغلب با آگاهی بیشتری نسبت به افراد سالم با مرگ قریبالوقوع مواجه میشوند.
دوگانگی ادامه زندگی با رنج و پایان عمدی زندگی
برای کسانی که بیماریهای تهدیدکننده زندگی دارند، اضطراب با درد، رنج، از دست دادن استقلال و نگرانیهای وجودی ترکیب میشود و نیاز به مداخلات روانشناختی دارد. مطالعات نشان میدهند که رویکردهای روانشناختی، مانند آنهایی که بر اساس نظریه مدیریت ترور (TMT) هستند، میتوانند به بیماران در مواجهه با مرگ و تصمیمگیریهای پایان زندگی کمک کنند. TMT فرض میکند که آگاهی از اجتنابناپذیری مرگ اضطراب ایجاد میکند که از طریق باورهای فرهنگی، ایمان مذهبی، ارزش شخصی و روابط معنادار مدیریت میشود.
قانونی شدن اتانازی در فرانسه بحثهای اخلاقی و جامعهشناختی را دوباره زنده کرده است. اتانازی و خودکشی به کمک پزشک سوالاتی درباره حقوق کسانی که از بیماریهای شدید یا غیرقابل درمان رنج میبرند، مطرح میکند. تعداد کمی از کشورها این حق را به رسمیت میشناسند، از جمله هلند، بلژیک، سوئیس، کانادا و اکنون فرانسه. اتانازی، که از یونانی به معنای «مرگ خوب» گرفته شده است، معمولاً شامل روشهایی است که پزشک کمک میکند، هرچند برخی مرگ غیرفعال را با امتناع از درمان انتخاب میکنند.
در بسیاری از فرهنگها، به ویژه مذهبی، اتانازی ممنوع است، زیرا زندگی مقدس تلقی میشود. برخی استدلال میکنند که پذیرش اتانازی میتواند به قانونی شدن خودکشی منجر شود، زیرا هر دو منطق مشابهی دارند.
اما آیا راه اخلاقی برای کاهش درد بدون پایان دادن به زندگی وجود دارد؟ یک امکان تغییر تجربیات ذهنی است تا افراد در حالی که زنده میمانند، رابطه خود را با درد، ترس، هویت و خود تغییر دهند.
پزشکی مدرن میتواند به بیماران مبتلا به بیماری لاعلاج کمک کند تا به آرامی بمیرند
پزشکی مدرن راههایی برای کاهش رنج پایان زندگی بدون پایان دادن به زندگی فراهم میکند. یک بررسی سیستماتیک رواندرمانی با کمک روانگردانها، از جمله سیلوسایبین و LSD، برای اضطراب، افسردگی و پریشانی وجودی در کسانی که بیماریهای تهدیدکننده زندگی دارند، بررسی کرد. با این حال، تحقیقات بیشتری برای تأیید اثربخشی، ایمنی و استفاده مناسب از روانگردانها که ممکن است باعث اضطراب، تحریک و افزایش فشار خون و ضربان قلب شوند، لازم است.
گزینههای پزشکی تایید شده مانند تسکین تسکینی برای بیمارانی با بیماری پیشرفته که علائم آنها با روشهای دیگر قابل کنترل نیست، استفاده میشود. آرامبخشهایی مانند میدازولام و لورازپام سطح هوشیاری را پایین میآورند و به عنوان پاسخی متناسب و نظارت شده به رنج مقاوم توصیه میشوند.
سوال باقی میماند: چرا دولتها و سیستمهای بهداشتی بیماران و عزیزانشان را در مواجهه با مرگ تنها میگذارند، شاید به دلایل اقتصادی یا عدم تحلیل هزینه-فایده؟ شاید اطمینان از مرگی آرام و بدون ترس یک مسئله اخلاقی فوریتر از بحث گسترده حق مردن باشد.